Bản đồ địa chính trị đảo chiều: Khi thế giới đặt niềm tin vào Bắc Kinh hơn Washington?

Bản đồ địa chính trị đảo chiều: Khi thế giới nghiêng về Trung Quốc hơn Mỹ?

Một cuộc khảo sát mới đây từ Pew Research Center – một trong những viện nghiên cứu uy tín nhất thế giới – đã hé lộ một xu hướng đáng kinh ngạc: Số lượng người trên toàn cầu ưa thích Trung Quốc hơn Mỹ đang tăng lên rõ rệt. Đặc biệt, niềm tin vào Chủ tịch Tập Cận Bình đang vượt trội so với cựu Tổng thống Donald Trump. Đây không chỉ là một con số đơn thuần, mà là tín hiệu mạnh mẽ về sự chuyển dịch trong cán cân quyền lực mềm (soft power) toàn cầu.

Khảo sát Pew: Con số nào đang kể chuyện?

Theo dữ liệu từ khảo sát của Pew, được thực hiện trên hàng chục quốc gia với hàng nghìn người tham gia, xu hướng này ngày càng rõ ràng:

• Trung Quốc vs. Mỹ: Ở nhiều quốc gia, đặc biệt là ở châu Âu và các nước đang phát triển, tỷ lệ người có thiện cảm với Trung Quốc đã tăng lên đáng kể so với vài năm trước.
• Tập Cận Bình vs. Donald Trump: Niềm tin vào khả năng lãnh đạo của ông Tập Cận Bình cao hơn hẳn so với niềm tin dành cho ông Donald Trump, người từng là Tổng thống Mỹ và có thể tái tranh cử.
• Nguyên nhân sâu xa: Sự thay đổi này không phải ngẫu nhiên, mà phản ánh những thất bại trong chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời chính quyền Trump, cùng với chiến lược ngoại giao đầy tính toán của Trung Quốc.

Phân tích: Tại sao thế giới thay đổi cái nhìn?

1. Chính sách "Nước Mỹ trước tiên" và sự cô lập quốc tế

Dưới thời Tổng thống Donald Trump, chính sách "Nước Mỹ trước tiên" (America First) đã khiến nhiều đồng minh truyền thống của Mỹ cảm thấy bị bỏ rơi. Các quyết định rút khỏi các hiệp định quốc tế như Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu hay Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã tạo ra khoảng trống lớn, và Trung Quốc đã nhanh chóng lấp đầy khoảng trống đó bằng các sáng kiến như "Vành đai và Con đường" (Belt and Road Initiative).

2. Đại dịch COVID-19 và "Ngoại giao vắc-xin"

Đại dịch COVID-19 là bước ngoặt quan trọng. Trong khi Mỹ vướng vào nội bộ, Trung Quốc đã thực hiện chiến lược "ngoại giao vắc-xin" quy mô lớn, cung cấp vắc-xin và viện trợ y tế cho nhiều nước đang phát triển. Hành động thiết thực này đã giúp cải thiện đáng kể hình ảnh của Bắc Kinh trên trường quốc tế.

3. Sự trỗi dậy kinh tế và ảnh hưởng soft power

Trung Quốc không chỉ là công xưởng của thế giới mà còn đang trở thành nguồn đầu tư và thương mại lớn cho nhiều quốc gia. Sự hiện diện kinh tế ngày càng lớn đi kèm với việc đẩy mạnh ảnh hưởng văn hóa thông qua Học viện Khổng Tử, phim ảnh và truyền thông. Điều này tạo ra một "sức hút" mạnh mẽ, đặc biệt với giới trẻ ở các nước đang phát triển.

Đối thủ trên trường quốc tế: Phong cách lãnh đạo và tầm ảnh hưởng

• Tập Cận Bình: Đại diện cho sự ổn định và tầm nhìn dài hạn. Dưới thời ông, Trung Quốc thể hiện sự quyết đoán trong chính sách đối ngoại, từ Biển Đông đến sáng kiến toàn cầu. Ông được nhìn nhận là nhà lãnh đạo có khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng và thực thi hiệu quả.
• Donald Trump: Đại diện cho sự thất thường và chủ nghĩa đơn phương. Dù có sức mạnh cá nhân lớn, nhưng phong cách lãnh đạo gây tranh cãi và các chính sách "đánh úp" đồng minh đã làm suy giảm niềm tin vào Mỹ.

Kết luận: Xu hướng mới và những hàm ý cho tương lai

Cuộc khảo sát của Pew không chỉ phản ánh một thực tế trước mắt mà còn báo hiệu một xu hướng dài hạn: Cán cân quyền lực mềm đang dịch chuyển từ phương Đông sang phương Tây. Trong khi Mỹ vẫn là cường quốc quân sự và kinh tế lớn nhất, hình ảnh và sự tin tưởng của quốc gia này đang bị tổn hại nghiêm trọng.

Đối với Việt Nam và các nước trong khu vực, xu hướng này đặt ra những câu hỏi lớn: Làm thế nào để cân bằng giữa hai cực Mỹ và Trung Quốc? Và quan trọng hơn, làm thế nào để bảo vệ lợi ích quốc gia trong một thế giới đang tái cấu trúc mạnh mẽ?

Nguồn tham khảo: BBC