Đại diện SHB cảnh báo: AI chỉ thực sự mạnh mẽ khi không còn là cuộc chạy đua tốc độ thuần túy

Có một cuộc chạy đua âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trong thế giới công nghệ: cuộc chạy đua về tốc độ xử lý của AI. Từ phòng lab đến phòng họp hội đồng quản trị, con số FPS, TPS hay thời gian phản hồi dưới mili giây trở thành thước đo của sự tiến bộ. Nhưng liệu tốc độ có phải là chìa khóa vạn năng mở ra mọi cánh cửa tương lai?

Đó chính là vấn đề được đặt ra tại Vietnam AI Innovation Challenge (VAIC) 2026 – một sự kiện quy tụ những bộ óc hàng đầu về công nghệ và kinh doanh. Và trong bối cảnh đó, phát biểu của đại diện Ngân hàng TMCP Sài Gòn Hà Nội (SHB) như một lời nhắc tỉnh lạnh, hướng cuộc tranh luận vào chiều sâu hơn.

Beyond Speed: Beyond Liability

"AI không chỉ dừng ở năng lực xử lý dữ liệu" – câu nói dường như đơn giản nhưng mang sức nặng lớn. Nó thách thức định nghĩa phổ biến về AI hiện nay. Nếu chỉ tập trung vào việc "nhanh hơn, mạnh hơn, xử lý nhiều hơn", chúng ta có nguy cơ bỏ qua hai yếu tố cốt lõi quyết định giá trị bền vững: Tốc độ An toàn và Tốc độ Trách nhiệm.

Khái niệm "Tốc độ An toàn"

Nhanh nhưng không an toàn thì có giá trị gì? Một hệ thống AI ra quyết định cho vay trong 0,1 giây nhưng tiềm ẩn rủi ro thiên kiến (bias) cao, hay một phần mềm nhận diện hình ảnh xuất sắc nhưng dễ bị đánh lừa bởi các cuộc tấn công đối kháng, sẽ tạo ra nhiều vấn đề hơn là giải quyết chúng. "An toàn" ở đây không chỉ là mã hóa hay phòng chống tấn công mạng, mà là tính an toàn về đạo đức, minh bạch và có thể giải thích được (Explainable AI). Đòi hỏi này đặt ra một tiêu chuẩn mới: tốc độ cao phải đi kèm với độ tin cậy tuyệt đối.

"Tốc độ Trách nhiệm" và Giá trị Bền vững

Đây là điểm SHB nhấn mạnh mạnh mẽ nhất. Trách nhiệm gắn liền với mục đích cuối cùng của việc sử dụng AI. AI được triển khai trong ngành ngân hàng để làm gì? Nếu chỉ để phê duyệt khoản vay nhanh hơn 50%, đó là một mục tiêu hạn hẹp. Nhưng nếu được sử dụng để phát hiện gian lận tinh vi, bảo vệ tài sản khách hàng, cá nhân hóa trải nghiệm tài chính để nâng cao sức khỏe tài chính dài hạn cho người dùng, hay tối ưu hóa quy trình để giảm chi phí, từ đó đưa ra những sản phẩm với lãi suất hợp lý hơn – đó là cách tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.

Một ví dụ thực tế: Hệ thống AI hỗ trợ quyết định cho vay của SHB không chỉ cần đưa ra kết quả "Đồng ý" hay "Từ chối" nhanh chóng. Nó cần giải thích được lý do "Tại sao" (sử dụng dữ liệu nào, trọng số ra sao) để nhân viên tín dụng có thể kiểm tra, khách hàng hiểu được và giám sát có thể rà soát tính công bằng. Đó chính là sự kết hợp giữa hiệu suất và trách nhiệm.

VAIC 2026: Cuộc chơi mới với luật chơi mới

Sự kiện VAIC 2026 không còn chỉ là một sân thi đua kỹ thuật. Nó đã trở thành diễn đàn nơi định hình luật chơi mới cho AI tại Việt Nam. Thay vì câu hỏi "Làm sao cho nhanh nhất?", các thí sinh và chuyên gia bắt đầu đặt câu hỏi "Làm sao cho thông minh nhất, an toàn nhất và tạo ra tác động tích cực nhất?".

Đại diện SHB phát biểu tại sự kiện cho thấy, các tổ chức tài chính lớn đang không chỉ là người ứng dụng AI, mà còn là người định hình tiêu chuẩn cho thị trường. Họ đòi hỏi các giải pháp AI phải "vững" trước thử thách thực tế của ngành: bảo mật tuyệt đối, tuân thủ pháp lý nghiêm ngặt, và trên hết, phải minh bạch để duy trì niềm tin – tài sản quý giá nhất của ngành ngân hàng.

Kết luận

Cuộc chạy đua tốc độ của AI sẽ không dừng lại. Nhưng cung đường của nó đang được vẽ lại. Băng-rôn "Nhanh hơn" sẽ phải nhường chỗ cho những chỉ đường"An toàn hơn", "Có trách nhiệm hơn", "Tạo giá trị sâu rộng hơn".

Bài học từ SHB tại VAIC 2026 rất rõ ràng: Tương lai không thuộc về AI nhanh nhất, mà thuộc về AI được sử dụng đúng đắn nhất. Trí tuệ nhân tạo chỉ thực sự "nhân tạo" và "có trí tuệ" khi nó phục vụ con người và xã hội một cách bền vững, chứ không phải phục vụ khát khao vô bờ bệt về tốc độ thuần túy.

Nguồn tham khảo: VnExpress