Điện Kremlin ‘mở cánh cửa’: Nga khẳng định ‘chưa bao giờ cắt’ quan hệ với châu Âu, nhưng thực tế có gì sau tuyên bố?

Một tuyên bố bất ngờ giữa ‘mùa đông’ ngoại giao

Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của phương Tây chưa có dấu hiệu tháo gỡ, còn dòng khí đốt vẫn tắc nghẽn, tuyên bố mới nhất từ người phát ngôn Điện Kremlin ngày 20/7 vang lên như một nốt nhạc lạc điệu trong bản giao hưởng đối đầu. “Moscow chưa bao giờ chủ động cắt đứt quan hệ song phương,” người này khẳng định, đồng thời nhấn mạnh Nga “vẫn sẵn sàng đối thoại với châu Âu.”

Đây không chỉ là một phát biểu ngoại giao thông thường. Đó là một canh bạc truyền thông, một lời mời gọi được tính toán kỹ trong cuộc chiến giành ảnh hưởng toàn cầu.

Phân tích lời nói và ‘thực tế’ trên bàn cờ địa chính trị

Tuyên bố này tạo ra một sự mâu thuẫn rõ rệt với những gì diễn ra trên thực tế:

• Hành động: Việc ngừng cung cấp khí đốt qua các tuyến đường ống chính, các phản ứng trả đũa qua lại, sự đóng băng tài sản và quan hệ thương mại ngày càng giảm sút.
• Tuyên bố: Cam kết về cánh cửa đối thoại luôn rộng mở và trách nhiệm thuộc về bên kia.

Các nhà phân tích cho rằng, đây là chiến lược "phân biệt trách nhiệm" quen thuộc của Moscow. Bằng cách tự định vị mình là phía "không bao giờ chủ động cắt đứt," Nga muốn gửi một thông điệp kép: đến người dân châu Âu (nhấn mạnh chính phủ các nước EU mới là bên gây ra khủng hoảng) và đến các tầng lớp doanh nghiệp ở Đức, Pháp hay Ý (mở ra hy vọng về một ngày trở lại thị trường béo bở).

Bối cảnh: Khi ‘cầu nối’ đã thành ‘vách ngăn’

Để hiểu rõ sức nặng của tuyên bố này, cần nhìn lại hành trình đi từ quan hệ đối tác chiến lược đến đối đầu gay gắt:

• Thời kỳ vàng son: Châu Âu từng là đối tác thương mại và năng lượng hàng đầu của Nga. Dự án Dòng chảy phương Bắc 2 (Nord Stream 2) từng được ví như biểu tượng của sự gắn kết kinh tế.
• Bước ngoặt 2022: Cuộc xung đột tại Ukraine đã phá vỡ mọi thứ. Châu Âu thực hiện "bước ngoặt Zeitenwende" (thời đại mới), cắt giảm phụ thuộc vào năng lượng Nga một cách kỷ lục.
• Hiện tại: Quan hệ hiện đang "đóng băng" trên nhiều phương diện. Đối thoại chính trị gần như bế tắc, sự tin tưởng đã tan vỡ.

Trong bối cảnh này, lời mời đối thoại của Nga có thể được xem là một "chiếc phao cứu sinh" mà họ ném ra, hoặc là "mồi nhử" trong một chiến lược dài hạn nhằm chia rẽ sự đoàn kết của phương Tây.

Triển vọng: Đối thoại hay đối đầu kéo dài?

Tuyên bố của Điện Kremlin mở ra hai kịch bản có thể xảy ra:

1. Kịch bản thận trọng: Đây chỉ là chiến thuật ngoại giao. Nga muốn duy trì một kênh liên lạc tối thiểu, ngăn chặn tình hình xấu đi thành đối đầu quân sự trực tiếp, đồng thời đánh giá phản ứng của phương Tây.
2. Kịch bản táo bạo hơn: Nếu có tín hiệu "xanh" từ một số thủ đô châu Âu, Moscow có thể sẽ tận dụng để đàm phán những nhượng bộ có lợi, đặc biệt là về vấn đề Ukraine và việc dỡ bỏ trừng phạt từng bước.

Dù vậy, rào cản hiện nay là rất lớn. Sự đồng thuận của khối NATO và EU, sự viện trợ quân sự liên tục cho Ukraine, và quan điểm cứng rắn của Mỹ khiến châu Âu khó có thể đơn phương "mở lại" cánh cửa với Nga một cách dễ dàng.

Kết luận

Tuyên bố “chưa bao giờ chủ động cắt đứt” của Moscow là một bước đi mang tính biểu tượng quan trọng trong cuộc chiến ngoại giao và thông tin. Nó không thay đổi được bức tranh thực tế của mối quan hệ đang "đóng băng," nhưng nó tái định hình câu chuyện và kiểm tra giới hạn của sự kiên nhẫn và chiến lược của châu Âu.

Câu hỏi đặt ra không phải là Nga có muốn đối thoại hay không, mà là: Trong thế giới mới sau năm 2022, đối thoại này sẽ được xây dựng trên nền tảng nào, và liệu hai bên còn đủ niềm tin để bước vào đó? Câu trả lời sẽ quyết định diện mạo an ninh và kinh tế của cả lục địa già trong nhiều năm tới.

Nguồn tham khảo: Dân Trí