Greenland 'cấm cửa' đối tác Mỹ: Cuộc chiến nào ẩn sau lời chia tay?

Josephine Nymand, Giám đốc Viện Tài nguyên Thiên nhiên Greenland (GEUS), đã đưa ra một thông báo ngắn gọn nhưng đầy sức nặng vào ngày 16/7: Trung tâm này ngừng ký kết hợp tác mới với các đối tác Mỹ.

Đây không phải là một quyết định nhất thời. Đằng sau nó là một bức tranh lớn hơn, nơi nghiên cứu khoa học thuần túy đang bị ảnh hưởng sâu sắc bởi lợi ích địa chính trị và chủ quyền tài nguyên.

Từ phòng thí nghiệm đến bàn đàm phán quốc tế

Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, không chỉ sở hữu cảnh quan băng tuyết hùng vĩ. Beneath the ice là kho tàng tài nguyên chiến lược khổng lồ: từ đất hiếm thiết yếu cho công nghệ xanh, uranium, đến hydrocarbon có thể thay đổi cán cân năng lượng khu vực.

Trong hơn một thập kỷ, Hoa Kỳ đã đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu khoa học ở Greenland thông qua các đối tác như Đại học Cornell, MIT, và Trung tâm Nghiên cứu Băng và Khí hậu (CIRES). Những dự án này thu thập dữ liệu then chốt về biến đổi khí hậu, nhưng đồng thời cũng giúp các tổ chức Mỹ hiểu rõ địa hình, khí hậu và tiềm năng tài nguyên của hòn đảo khổng lồ này.

Năm 2019, sự kiện cựu Tổng thống Donald Trump đề xuất mua Greenland đã làm bùng nổ mối quan ngại. Lời đề nghị dù bị coi là "điên rồ" vào thời điểm đó, nhưng nó đã đánh thức nhận thức của người Greenland: tài nguyên của họ đang trở thành "kho báu vàng" địa chính trị.

Tại sao là bây giờ? Ba nguyên nhân đằng sau quyết định

1. Bài học từ các thỏa thuận khai thác: Greenland đã trải qua những bài học đắt giá từ các thỏa thuận khai thác khoáng sản trước đây, nơi lợi ích kinh tế thường không đến tay người dân bản địa. Sự cảnh giác này khiến họ thận trọng hơn với mọi đối tác nước ngoài.

2. Áp lực từ chính trị nội địa: Các chính trị gia Greenland ngày càng chịu áp lực phải khẳng định chủ quyền tài nguyên. Việc hợp tác quá sâu với một cường quốc như Mỹ có thể bị coi là "bán rẻ" lợi ích quốc gia.

3. Sự dịch chuyển lợi ích quốc tế: Khi cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung leo thang, Greenland trở thành "miếng bánh" hấp dẫn. Bằng cách hạn chế hợp tác mới với Mỹ, Greenland có thể đang giữ vị thế đàm phán tốt hơn trong tương lai, hoặc mở cánh cửa cho những đối tác khác.

Tác động lớn hơn một hợpc đồng nghiên cứu

Quyết định này có thể làm gián đoạn một số dự án nghiên cứu khí hậu quan trọng, đặc biệt là các dự án giám sát tan chảy băng Greenland - yếu tố quyết định mực nước biển toàn cầu.

Tuy nhiên, GEUS nhấn mạnh rằng họ sẽ tiếp tục các dự án hiện có. Điều này cho thấy đây là một bước đi chiến lược: chặn dòng chảy "vốn đầu tư" mới từ Mỹ, trong khi vẫn duy trì quan hệ cũ.

Đây có thể là dấu mốc đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên, nơi khoa học được coi là "phi chính trị". Trong thời đại mới, ngay cả dữ liệu về khối lượng băng cũng có thể là thông tin chiến lược.

Kết luận: Cuộc đua mới bắt đầu

Hành động của Greenland không phải là một lời chia tay vĩnh viễn, mà là một lời nhắc nhở sắc bén: Trong thế kỷ 21, quyền kiểm soát tài nguyên bắt đầu từ quyền kiểm soát thông tin và dữ liệu.

Các quốc gia lớn đang học cách chơi một trò chơi mới, nơi nhà khoa học và nhà địa chính trị ngồi cùng bàn. Greenland, với vị trí chiến lược và tài nguyên phong phú, đã trở thành một bàn cờ quan trọng. Và rõ ràng, Greenland quyết định tự giữ quân cờ của mình.

Cuộc chiến giành ảnh hưởng ở vùng cực Bắc vừa mới nóng lên. Và lần này, "súng" không phải là tên lửa, mà là hợp đồng nghiên cứu và dữ liệu địa chất.

Nguồn tham khảo: Thanh Niên