Kẻ thách thức vương quyền bằng những trang sách: Cuộc đời lẫm liệt và di sản của Lam Wing-kee vừa khép lại ở tuổi 70

Vào một ngày cuối năm 2015, bầu không khí tại khu mua sắm sầm uất Vịnh Đồng La (Causeway Bay) của Hong Kong bỗng chốc trở nên ngột ngạt. Nhà sách Đồng La - nơi nổi tiếng với những ấn phẩm chính trị nhạy cảm - đột ngột đóng cửa. Năm nhân sự chủ chốt của nhà sách lần lượt biến mất không dấu vết. Không ai biết họ đi đâu, cho đến khi họ xuất hiện trên truyền hình trung ương Trung Quốc với những "lời thú tội" đầy gượng gạo.

Trong số năm người đó, có Lam Wing-kee (Lâm Vinh Cơ). Nhưng khác với những người còn lại chọn cách im lặng sau khi được thả, Lam đã quyết định thực hiện một bước đi vô tiền khoáng hậu: Vạch trần sự thật. Sự ra đi của ông ở tuổi 70 không chỉ khép lại một cuộc đời đầy giông bão, mà còn khơi dậy những suy tư sâu sắc về cuộc chiến không cân sức giữa tự do ngôn luận và quyền lực chuyên chế.

Vụ bắt cóc chấn động và chiếc bẫy vô hình

Đêm tối bao trùm những trang sách

Năm 2015 sẽ mãi là một cột mốc đen tối trong lịch sử xuất bản của Hong Kong. Sự biến mất của năm thủ thư nhà sách Causeway Bay đã giáng một đòn mạnh mẽ vào niềm tin của người dân về nguyên tắc "Một quốc gia, hai chế độ". Lam Wing-kee bị bắt giữ khi vừa bước qua biên giới Thâm Quyến. Không có lệnh bắt, không có luật sư, ông bị giam cầm biệt lập trong suốt 8 tháng ròng rã, chịu đựng những cuộc thẩm vấn kéo dài dưới áp lực tâm lý cực hạn.

Sự việc này không đơn thuần là một vụ bắt giữ hành chính, nó là lời cảnh cáo đanh thép của Bắc Kinh dành cho giới trí thức tự do tại Hong Kong. Những cuốn sách "cấm" vốn được bày bán công khai tại đặc khu nay trở thành bằng chứng buộc tội.

Phá vỡ bức tường im lặng: Khi kẻ bị săn đuổi quyết định cất tiếng nói

Lời tự thú bị ép buộc và quyết định lịch sử

Tháng 6 năm 2016, Lam Wing-kee được phép trở lại Hong Kong để lấy một chiếc ổ cứng chứa danh sách khách hàng của nhà sách mang về nộp cho chính quyền đại lục. Đó là lúc ông đứng trước ngã ba đường của cuộc đời: Tuân thủ để đổi lấy sự an toàn giả tạo, hoặc nói ra sự thật và đối mặt với hiểm nguy trọn đời.

Trong một cuộc họp báo lịch sử được tổ chức chỉ vài ngày sau khi trở về, Lam đã dũng cảm vạch trần toàn bộ quá trình giam giữ, việc ông bị ép buộc học thuộc lòng kịch bản thú tội trên truyền hình. "Nếu tôi không lên tiếng, nếu một người là nạn nhân trực tiếp như tôi còn im lặng, thì Hong Kong sẽ không còn hy vọng," ông tuyên bố trước hàng trăm phóng viên quốc tế. Hành động anh dũng này ngay lập tức đưa Lam trở thành một biểu tượng toàn cầu của phong trào phản kháng.

Lưu vong và ngọn lửa tái sinh tại Đài Loan

Tiệm sách Đồng La mới: Nơi tư tưởng không thể bị xiềng xích

Nhận thấy sự an toàn tại Hong Kong không còn được đảm bảo, đặc biệt là sau khi Luật An ninh Quốc gia được thông qua, Lam Wing-kee đã đưa ra quyết định đau đớn: Rời bỏ quê hương để sang Đài Loan tị nạn vào năm 2019.

Tại hòn đảo tự do này, ở tuổi ngoài 60, với hai bàn tay trắng và sự hỗ trợ từ cộng đồng thông qua quỹ quyên góp, ông đã hồi sinh nhà sách Causeway Bay tại Đài Bắc. Đối với Lam, việc bán sách không còn là một công việc kinh doanh thuần túy; đó là một hành động phản kháng chính trị liên tục. Những cuốn sách bị cấm ở đại lục và Hong Kong tiếp tục tìm thấy thánh đường của chúng trên những kệ sách gỗ nhỏ của ông tại Đài Loan.

Trang sách cuối cùng đã khép nhưng tư tưởng vẫn sống mãi

Sự ra đi của Lam Wing-kee ở tuổi 70 là một mất mát to lớn đối với những ai đấu tranh cho tự do dân chủ. Ông mất đi, nhưng di sản mà ông để lại là một minh chứng đanh thép rằng: Quyền lực có thể giam cầm thể xác một con người, có thể đóng cửa một cửa hiệu, nhưng không bao giờ có thể tiêu diệt được tư tưởng tự do được truyền tải qua những trang sách.

Hành trình từ một thủ thư lặng lẽ, trải qua ngục tù, bước ra ánh sáng để tố cáo bất công và kết thúc cuộc đời trong tư thế của một chiến binh lưu vong kiên cường, Lam Wing-kee đã viết nên câu chuyện đầy cảm hứng nhất về lòng can đảm của thế kỷ 21.

Nguồn tham khảo: New York Times