Mỹ muốn 'bóp nghẹt' Tòa Hình sự Quốc tế: Cuộc chiến pháp lý chưa từng có tiền lệ

Mỹ đang cân nhắc một bước đi pháp lý có thể làm rung chuyển nền tảng tư pháp hình sự quốc tế. Theo các nguồn tin ngoại giao, Washington đang soạn thảo một thỏa thuận nhằm mục đích rõ ràng là "hạn chế vai trò" của Tòa Hình sự Quốc tế (ICC), cơ quan tư pháp độc lập được thành lập năm 2002 để xét xử tội ác chiến tranh, diệt chủng và chống loài người.

Đây không phải lần đầu Washington tỏ rõ thái độ hoài nghi với ICC, tuy nhiên, việc trực tiếp xúc tiến một thỏa thuận pháp lý riêng biệt đánh dấu một sự leo thang đáng kể trong chiến lược của Mỹ. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ICC đang tích cực điều tra các vấn đề phức tạp, trong đó có xung đột tại Ukraine và các tranh cãi liên quan đến các vùng lãnh thổ nhạy cảm ở Trung Đông.

Nguyên nhân sâu xa của quyết định này nằm trong triết lý đối ngoại lâu đời của Mỹ, vốn luôn đề cao chủ quyền quốc gia và lo ngại rằng một tòa án quốc tế có thể bị chính trị hóa hoặc áp đặt lên công dân Mỹ một hệ thống tư pháp mà Washington không kiểm soát. Các quan chức Mỹ nhiều lần khẳng định ICC thiếu cơ chế giám sát đầy đủ và có thể trở thành công cụ bị lạm dụng cho các mục đích chính trị.

Điển hình là vào năm 2020, chính quyền tiền nhiệm đã áp đặt trừng phạt quan chức ICC vì tòa án này điều tra các cáo buộc liên quan đến cuộc chiến tranh ở Afghanistan, bao gồm cả những hành động bị cáo buộc của các quan chức Mỹ.

Với việc đề xuất một thỏa thuận hạn chế mới, Mỹ đang tìm cách tái định hình lại mối quan hệ giữa một cường quốc toàn cầu với cơ quan tư pháp hình sự quốc tế hàng đầu. Các nhà phân tích cho rằng, nếu thành công, động thái này sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm, có thể khiến các quốc gia khác tìm cách rút khỏi hoặc phớt lờ quyền tài phán của ICC, làm suy yếu nghiêm trọng nỗ lực toàn cầu trong việc trừng phạt tội ác tàn bẫn nhất.

Cuộc đối đầu giữa Mỹ và ICC không chỉ là vấn đề pháp lý đơn thuần. Nó phản ánh một cuộc chiến giành ảnh hưởng lớn hơn, nơi ranh giới giữa chủ quyền quốc gia và trách nhiệm toàn cầu đang ngày càng bị thử thách. Tương lai của công lý quốc tế có thể phụ thuộc vào cách cuộc chiến pháp lý chưa từng có tiền lệ này được giải quyết.