Ngọn lửa biên giới: Khi Mỹ giáng đòn vào Iran, Biển Đỏ sắp thành bãi chiến trường mới?

Cuộc gọi lúc nửa đêm từ Tehran

"Sẵn sàng đóng cửa Biển Đỏ." — Chỉ vài giờ sau khi hai nhịp cầu tại Iran rung chuyển bởi những cuộc không kích, thông điệp này từ Tehran đã lan rộng như ngọn lửa rừng. Không phải lời đe dọa suông, đây là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy cuộc đối đầu Mỹ - Iran đã bước sang một chương hoàn toàn mới.

Quân đội Mỹ bị cáo buộc đã tấn công hai cây cầu tại Iran — mục tiêu không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn là biểu tượng của sức mạnh hậu cần. Khi cầu gãy, tuyến tiếp vận đứt đoạn. Và khi tuyến tiếp vận đứt, cuộc chiến không còn giới hạn trên đất liền.

Biển Đỏ: Trái tim sắp ngừng đập của thương mại toàn cầu

Tại sao Biển Đỏ lại quan trọng đến vậy?

Hãy tưởng tượng một huyết mạch lớn nhất trên cơ thể thương mại thế giới. Khoảng 12% lượng hàng hóa toàn cầu — từ dầu mỏ, khí đốt đến hàng tiêu dùng — đi qua eo biển Bab el-Mandeb mỗi ngày. Mọi chiếc iPhone bạn đang cầm, mỗi lít xăng bạn đổ vào xe, đều có khả năng lớn đã đi qua vùng nước đầy sóng gió này.

Nếu Houthi thực sự đóng cửa Biển Đỏ:

• Giá dầu thô có thể vọt lên trên 150 USD/thùng trong vài ngày
• Chi phí vận tải biển tăng 300-500%, đẩy giá thành hàng hóa toàn cầu
• Chuỗi cung ứng toàn cầu — vốn đang phục hồi sau đại dịch — sẽ sụp đổ lần nữa
• Hàng hóa từ châu Á đến châu Âu phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, thêm 10-14 ngày hành trình

Biến cố lịch sử đang lặp lại?

Cần nhớ rằng Houthi đã từng phong tỏa một phần Biển Đỏ trước đó. Vào tháng 11-12/2023, các cuộc tấn công vào tàu thương mại đã khiến hàng loạt hãng vận tải lớn như Maersk, MSC, Hapag-Lloyd phải tạm ngừng tuyến đường này. Kết quả? Giá vận container tăng vọt, chi phí logistics trở thành gánh nặng cho doanh nghiệp toàn cầu.

Nhưng lần này, khác. Lần này có sự hậu thuẫn trực tiếp từ Tehran.

Ma trận đối đầu: Ai đang chơi ván cờ nào?

Phía Mỹ: Đòn bẩy quân sự hay cái bẫy tự sa?

Quyết định tấn công cầu tại Iran cho thấy Washington đangtheo đuổi chiến lược "leo thang có kiểm soát" — gửi thông điệp mạnh mẽ rằng Iran không thể hậu thuẫn lực lượng proxy mà không phải trả giá. Nhưng câu hỏi lớn hơn là: Liệu Mỹ có đang rơi vào cái bẫy mà chính đối phương giăng ra?

Mỗi cuộc không kích của Mỹ trên đất Iran đều tạo thêm lý do cho Tehran hợp pháp hóa việc hỗ trợ Houthi, Hezbollah, và các nhóm vũ trang khác. Vòng xoáy bạo lực cứ thế mở rộng.

Phía Iran: Kích chuỗi phản ứng

Tehran không cần trực tiếp khai chiến. Bằng cách kêu gọi Houthi đóng cửa Biển Đỏ, Iran đang sở hữu một vũ khí chiến lược cực kỳ lợi hại mà không cần chạm tay vào súng:

• Kinh tế thay vì quân sự: Tấn công vào ví tiền của phương Tây, không vào tuyến đường biên giới
• Rủi ro tối thiểu, tác động tối đa: Houthi là lực lượng "tách biệt" về mặt chính trị, Iran có thể phủ nhận trách nhiệm
• Bắt phương Tây phải lựa chọn: Đánh trả Iran trực tiếp hay chấp nhận tổn thất kinh tế?

Phía Houthi: Từ nhóm vũ trang địa phương thành nhân vật trung tâm

Điều đáng sợ nhất trong kịch bản này là việc Houthi — lực lượng từng bị coi là phiến quân địa phương tại Yemen — bỗng chốc trở thành người giữ chìa khóa của thương mại toàn cầu. Được trang bị tên lửa diệt hạm và drone công nghệ cao, họ đủ khả năng biến Biển Đỏ thành vùng chiến sự.

Kịch bản xấu nhất: Khi Biển Đỏ trở thành "vùng chết"

Nếu cuộc đối đầu tiếp tục leo thang, các nhà phân tích tại các hãng tư vấn rủi ro chính trị đang vẽ ra những kịch bản đáng lo ngại:

Kịch bản 1 — Trả đũa hạn chế (Xác suất: 45%)
Houthi tăng cường tấn công tàu thương mại nhưng không đủ sức phong tỏa hoàn toàn. Giá dầu tăng 20-30%, chuỗi cung ứng gián đoạn cục bộ.

Kịch bản 2 — Phong tỏa một phần (Xác suất: 35%)
Houthi kiểm soát hiệu quả một phần eo biển Bab el-Mandeb. Giá dầu tăng 50-80%, shipping toàn cầu tê liệt. Kinh tế toàn cầu mất hàng trăm tỷ USD.

Kịch bản 3 — Phong tỏa toàn diện + đối đầu quân sự (Xác suất: 20%)
Kịch bản tồi tệ nhất. Biển Đỏ trở thành bãi chiến trường. Giá dầu vượt 200 USD. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu, có thể sâu hơn cả hậu quả của đại dịch COVID-19.

Kết luận: Đường ranh giới đang mờ dần

Khi hai nhịp cầu tại Iran bị tấn công, đó không chỉ là chiến thắng quân sự hay thất bại chiến thuật. Đó là tiếng chuông báo hiệu cho một trong những cuộc khủng hoảng địa chính trị nghiêm trọng nhất thế kỷ 21.

Phương Tây đứng trước lựa chọn khó khăn: đáp trả bằng vũ lực để răn đe hay tìm giải pháp ngoại giao trước khi mọi thứ vượt tầm kiểm soát. Nhưng một điều đã rõ ràng — Biển Đỏ không còn là vùng nước yên bình. Và hậu quả của bất kỳ quyết định nào tiếp theo sẽ không chỉ ảnh hưởng đến Tehran hay Washington, mà đến túi tiền của mỗi người dân trên thế giới.

Trò chơi đã thay đổi. Và giờ đây, cả thế giới đang là khán giả bất đắc dĩ.

---

Nguồn tham khảo: Thanh Niên