Pháp mở cánh cửa 'quyền được chết': Luật trợ giúp chết lần đầu thông qua sau nhiều năm tranh cãi

Cái chết, chủ đề vốn được coi là cấm kỵ, giờ đây đang được đưa ra ánh sáng của pháp luật và thảo luận công khai tại một trong những quốc gia có nền văn hóa sâu sắc nhất châu Âu. Đêm qua, bằng một lá phiếu mang tính lịch sử, các đại biểu Quốc hội Pháp đã mở một cánh cửa đầy tranh cãi nhưng cũng nhân văn: cánh cửa cho quyền được chọn cái chết bình an.

Cuộc chiến kéo dài hơn 30 năm: Từ lời hứa đến hành động

Tháng 5 năm 2023, Tổng thống Emmanuel Macron tuyên bố Pháp sẽ "thay đổi" luật về cái chết. Đúng một năm sau, lời hứa đó đã trở thành hiện thực. Dự luật "cho phép trợ giúp chết và đồng hành đến cuối đời" đã vượt qua cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện với đa số áp đảo, đánh dấu sự chấm dứt của một trong những cuộc tranh luận kéo dài và nảy lửa nhất trong lịch sử lập pháp hiện đại của Pháp.

Sự thông qua này không phải là một bước đi đơn giản. Nó là kết quả của hàng thập kỷ đấu tranh không mệt mỏi từ phía các hiệp hội bệnh nhân, gia đình có người thân đau khổ vì bệnh tật, và cả những bác sĩ bất lực trước nỗi đau của người bệnh.

Luật mới hoạt động như thế nào? Tiêu chí "nghiêm ngặt" là gì?

Dự luật mới không mở cửa một cách bừa bãi. Nó được thiết lập trên một khung tiêu chí nghiêm ngặt và rõ ràng:

• Đối tượng áp dụng: Chỉ dành cho người trưởng thành mắc bệnh giai đoạn cuối (terminal illness).
• Tình trạng bệnh: Bệnh phải gây ra sự đau khổ thể chất hoặc tinh thần không thể chịu đựng được, và prognosis (tiên lượng bệnh) không thể chữa khỏi.
• Tự nguyện tuyệt đối: Yêu cầu một "lời yêu cầu tự do và sáng suốt" lặp đi lặp lại trong một khoảng thời gian nhất định.
• Quy trình phê duyệt: Một hội đồng đa ngành bao gồm bác sĩ, luật gia và đại diện xã hội sẽ xem xét kỹ lưỡng từng hồ sơ.

Pháp đã lựa chọn "trợ giúp chết" (assisted dying), tức là cung cấp cho bệnh nhân phương tiện để tự kết liễu cuộc đời, thay vì "giết người nhân đạo" (euthanasia) - hành động trực tiếp của bác sĩ. Đây là một sự khác biệt pháp lý và đạo đức quan trọng.

Một xã hội bị chia rẽ: Niềm vui của người bệnh và sự lo ngại của Giáo hội

Tin tức được đưa ra trong bối cảnh sự chia rẽ sâu sắc trong xã hội Pháp.

• Bên ủng hộ: Hàng ngàn bệnh nhân giai đoạn cuối và gia đình của họ ăn mừng tin này như một sự giải thoát. "Cuối cùng, sự tự do được tôn trọng," một bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối chia sẻ trên truyền hình.
• Bên phản đối: Giáo hội Công giáo La Mã và một số nhóm bảo thủ kiên quyết lên tiếng phản đối, cho rằng điều này "vi phạm phẩm giá con người" và mở ra "cánh cửa cho sự lạm dụng". Tổng giám mục Paris đã kêu gọi "bảo vệ mọi sự sống từ lúc thụ thai cho đến lúc chết tự nhiên."

Dự luật cũng bao gồm một điều khoản "tự do hành nghề" quan trọng: không bác sĩ nào bị buộc phải thực hiện thủ thuật này nếu nó đi ngược lại lương tâm của họ.

Nhìn ra thế giới: Pháp gia nhập câu lạc bộ "quyền được chết"

Với việc thông qua đạo luật này, Pháp chính thức trở thành quốc gia lớn thứ 14 trên thế giới (và lớn thứ 7 ở châu Âu) hợp pháp hóa một hình thức trợ giúp chết. Họ gia nhập cùng với:

• Châu Âu: Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Thụy Sĩ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.
• Châu Đại Dương: New Zealand, Australia (một số bang).
• Bắc Mỹ: Canada, Colombia, và một số bang của Hoa Kỳ (Oregon, Washington, Vermont...).

Điều này cho thấy một xu hướng toàn cầu đang ngày càng rõ ràng: xã hội hiện đại đang dần chấp nhận rằng quyền tự quyết bao gồm cả quyền được ra đi trong phẩm giá, không phải chịu đựng những ngày cuối đời đầy đau đớn và mất nhân phẩm.

Kết luận: Bước đi nhân văn hay rủi ro đạo đức?

Việc thông qua luật trợ giúp chết tại Pháp là một bước đi dũng cảm và mang tính nhân văn sâu sắc, đặt quyền lợi và sự đồng cảm với người bệnh lên trên những rào cản tôn giáo và truyền thống. Nó tôn trọng sự tự chủ tối cao của cá nhân.

Tuy nhiên, đây không phải là câu trả lời cuối cùng mà là sự khởi đầu của một hành trình mới. Pháp sẽ phải đối mặt với những thách thức thực thi phức tạp, ngăn chặn lạm dụng, và luôn phải đối thoại để cân bằng giữa sự tự do cá nhân và giá trị thiêng liêng của sự sống. Cuộc tranh luận về "nên sống" hay "được chết" giờ đây đã chuyển từ nghị trường sang thực tế, và nó sẽ tiếp tục định hình đạo đức xã hội Pháp trong nhiều thập kỷ tới.

Nguồn tham khảo: BBC