SHB "tháo gỡ" SHBFinance: Nước rút là tiền về, chiến lược ngân hàng số 1 Việt Nam đang lặng lẽ thay đổi

Một văn bản hành chính, một ván cờ tỷ đô

Người ta thường nhìn vào những con số tăng trưởng thuần lợi, tỷ lệ nợ xấu hay ROE để đánh giá một ngân hàng. Nhưng đôi khi, một quyết định hành chính đơn giản – "chấp thuận chuyển đổi hình thức pháp lý từ Công ty TNHH hai thành viên trở lên sang Công ty TNHH một thành viên" – lại chứa đựng một cơn sóng ngầm lớn nhất so với bất kỳ báo cáo tài chính quý nào.

Chính ngày 18/7 (theo Dân Trí), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ký Quyết định cho phép Công ty Tài chính TNHH Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHBFinance) chính thức trở thành công ty TNHH một thành viên, với chủ sở hữu duy nhất là Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB).

Trên giấy tờ, đó là sự gộp chung, là sự đơn giản hóa cấu trúc. Nhưng trong ngôn ngữ của thị trường vốn và chiến lược doanh nghiệp, đó là sóng hiệu "thu tiền về nhà" sau một thương vụ hợp tác chiến lược kéo dài gần một thập kỷ với Krungsri (Ngân hàng Ayudhya - Thái Lan).

Hồi tưởng: Khi "ông lớn" Thái Lan đặt cược vào SHB

Quay ngược thời gian về năm 2015. SHBFinance (lúc bấy giờ tên SHB Finance) đang là một công ty tài chính tiêu dùng mạnh, nhưng cần vốn và công nghệ để bứt phá. Krungsri – con gái đẻ của Tập đoàn Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG, Nhật Bản) – xuất hiện như một "người bạn đường" quyền năng.

Krungsri mua 49% cổ phần SHBFinance với giá khoảng 1.600 tỷ đồng (tương đương ~72 triệu USD theo tỷ giá thời điểm). Không chỉ mang tiền, Krungsri còn mang theo "kho tàng" công nghệ scoring tín dụng, quy trình quản lý rủi ro tiêu dùng và mô hình vận hành bán lẻ chuần chuối của Nhật - Thái.

Thương vụ đó từng được xem là "mẫu điển hình" của sự hợp tác FDI vào ngành tài chính Việt Nam: Một bên có thị trường, một bên có chuyên môn và vốn.

Tại sao bây giờ? - Khi học xong bài, thầy về nhà, học sinh tự lập

Gần 10 năm trôi qua. SHBFinance đã từ một học trò chăm chỉ trở thành "đức thầy" trong phân khúc tiêu dùng:

• Tài sản quản lý: Vượt 100.000 tỷ đồng (con số 2023).
• Vốn chủ sở hữu: Tăng vọt từ vài nghìn tỷ lên hơn 20.000 tỷ đồng.
• Công nghệ: Đã tự chủ động xây dựng được hệ thống Digital Lending Platform riêng, quy trình eKYC, scoring AI không kém cạnh đối tác Thái Lan.
• Thị phần: Đứng top đầu ngành tài chính tiêu dùng, cùng dẫn đầu với FE Credit, Home Credit.

SHB đã học xong bài. Chúng không còn cần Krungsri cầm tay chỉ việc scoring, điều hành hay chuyển giao công nghệ. Giữ Krungsri giữ 49% cổ phần lúc này chỉ có nghĩa là: Mỗi năm phải chia sẻ gần một nửa lợi nhuận (thặng dư vốn) cho đối tác nước ngoài – trong khi SHB hoàn toàn có khả năng tự vận hành 100% hiệu quả.

Việc NHNN chấp thuận chuyển thành TNHH một thành viên, là dấu hiệu pháp lý rõ ràng nhất: SHB đang thực hiện quyền mua lại (call option) hoặc thương lượng mua lại phần cổ phần 49% của Krungsri.

"Nguồn thặng dư vốn lớn" - Cái bẫy tâm lý và cơ hội vàng

Tiêu đề gốc nói "SHB sắp thu về nguồn thặng dư vốn lớn". Cái từ "thặng dư" ở đây không phải là tiền rác, cũng không phải là lợi nhuận nhỏ lẻ.

Nếu SHBFinance làm lợi nhuận trước thuế khoảng 3.000 - 4.000 tỷ đồng/năm (theo xu hướng gần đây), thì 49% lợi nhuận sau thuế thuộc về Krungsri dao động 1.200 - 1.500 tỷ đồng/năm. Tích lũy 9 năm, cộng thêm chênh lệch giá trị vốn chủ sở hữu (book value) so với giá mua ban đầu... con số "thặng dư vốn" SHB thu về có thể dao động hàng chục nghìn tỷ đồng.

Đây không phải là "tiền rơi từ trời". Đây là kết quả của việc tái đầu tư lợi nhuận (retained earnings) trong gần 10 năm. SHBFinance hầu như không chia cổ tức bằng tiền mặt mạnh bạo những năm qua, mà giữ lại để tăng vốn, mở rộng cho vay. Bây giờ, khi SHB nắm 100%, toàn bộ "cục kem" đó về túi SHB.

Câu hỏi then chốt: SHB sẽ dùng "của khổng lồ" đó làm gì?

Ván cờ lớn hơn: Không phải để "ăn chùa", mà để "xây chùa"

Nhìn chiến lược tổng thể của SHB dưới thời Chủ tịch Đỗ Quang Vinh và CEO Nguyễn Văn Lê, câu trả lời rõ ràng:

1. Củng cố vốn BASEL II/III: Số tiền hàng chục nghìn tỷ này bơm thẳng vào vốn lõi (Tier 1) của ngân hàng mẹ. Giúp SHB thoải mái đáp ứng tỷ lệ CAR > 12% (chuẩn Basel II) và chuẩn bị cho Basel III, đồng thời có đệm an toàn để cho vay mạnh mẽ hơn trong bối cảnh kinh tế phục hồi.
2. Đổ xăng cho "Ngân hàng Số" (SHB Digital Bank): SHB đang đua tranh gay gắt với VPBank (NEO Bank), TPBank (Timo - cũ), Techcombank, MBBank... trên mặt trận Digital Banking. Cần tiền để marketing, đổi core banking, xây super-app, thu hút Gen Z. Nguồn vốn nội sinh này quý hơn bất kỳ lần phát hành cổ phiếu nào (không loa loẹt thị trường, không pha loãng cổ phần).
3. M&A chiến lược: SHB có tiền mặt sẵn sàng để "săn" các đối tượng M&A tiềm năng (các công ty fintech, công ty bảo hiểm, hoặc thậm chí ngân hàng nhỏ yếu) để mở rộng hệ sinh thái.
4. Chiến lược "One SHB": Gộp SHBFinance về 100% giúp đồng bộ dữ liệu khách hàng (Customer 360), cross-sell liền mạch: Khách vay tiêu dùng SHBFinance -> Chuyển sang vay mua nhà, vay kinh doanh tại SHB Bank -> Mở thẻ tín dụng, bảo hiểm, đầu tư chứng khoán tại hệ sinh thái SHB. Không còn rào cản chia sẻ dữ liệu hay lợi ích giữa 2 chủ sở hữu.

Góc nhìn Krungsri: Rút lui hay "thăng hoa"?

Đừng nghĩ Krungsri/MUFG là thua thiệt. Với tư cách nhà đầu tư tài chính (Financial Investor), họ đã:

• Thu hồi vốn đầu tư ban đầu (1.600 tỷ) gấp nhiều lần qua cổ tức và giá trị vốn.
• Đạt IRR (Tỷ suất lợi nhuận nội bộ) cực kỳ hấp dẫn.
• Giữ mối quan hệ chiến lược với SHB (MUFG vẫn là nhà đầu tư chiến lược nắm ~15-19% cổ phần SHB Bank thông qua các quỹ).

Đây là mô hình "Vòng tròn hoàn chỉnh của FDI": Vào -> Chuyển giao công nghệ/quản trị -> Tạo giá trị -> Rút lui với lợi nhuận tối đa -> Giữ quan hệ đối tác chiến lược. Việt Nam cần nhiều mô hình kiểu này.

Kết luận: Người cầm lái mới của con tàu số

Việc SHBFinance thành TNHH một thành viên không phải là kết thúc một câu chuyện, mà là chương mở đầu cho giai đoạn mới của SHB.

Một SHB có:

• Vốn mạnh như bò (nhờ thu hồi thặng dư + lợi nhuận ngân hàng mẹ).
• Công nghệ tiêu dùng sẵn sàng (SHBFinance platform).
• Hệ sinh thái tài chính đầy đủ (Bank - Finance - Securities - Insurance - Asset Management).
• Không còn "người giữ khóa" thứ 2 trong khối tài chính tiêu dùng quan trọng nhất.

Là một ngân hàng "Heavy-weight" (trọng lượng nặng) đang học cách chạy nhảy như một "Start-up công nghệ". Cuộc đua số tại Việt Nam vừa có thêm một ứng cử viên nặng ký, đầy đủ vũ khí và tự do tay chân như chưa từng có.

Thị trường hãy chờ đợi. Những con số quý III, quý IV 2024 và cả năm 2025 sẽ nói lên hết.

Nguồn tham khảo: Dân Trí