Tỷ giá USD 'lạc hướng': Ngân hàng neo cao, chợ đen lao dốc - Ai đang 'thắng' trong cuộc chiến ngoại tệ?

Mở bài: Khi 'chéo hướng' trở thành chiến lược

Bạn đã bao giờ thắc mắc: Tại sao tỷ giá trung tâm – con số được mệnh danh là 'la bàn' của thị trường ngoại hối – lại có thể tăng vọt, trong khi giá USD tại ngân hàng vẫn yên vị, thậm chí USD 'chợ đen' còn lao dốc? Đây không phải lỗi hệ thống, mà là một nước cờ chiến lược.

Thời điểm cuối năm luôn là giai đoạn nhạy cảm nhất của thị trường ngoại hối Việt Nam. Nhu cầu nhập khẩu tăng cao, dòng kiều hối về nước, cộng với áp lực trả nợ nước ngoài... tất cả tạo thành 'cơn sóng ngầm' có thể khuếch đại biến động tỷ giá bất cứ lúc nào. Và giữa bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chọn cách xử lý đầy tinh tế.

---

## 'Vùng đệm' 11 tháng: Nước đi phòng ngừa thiên biến vạn hóa

Tỷ giá trung tâm phiên gần nhất đã vọt lên mức cao nhất trong 11 tháng. Con số này không phải tín hiệu 'báo động đỏ' cho thấy thị trường đang khủng hoảng. Ngược lại, đây là biện pháp phòng ngừa có chủ đích.

"Tỷ giá trung tâm neo cao không phải để 'dọa' thị trường, mà là để tạo ra khoảng không vùng đệm cho những tình huống bất ngờ."

Chuyên gia kinh tế giải thích: Khi NHNN đẩy tỷ giá trung tâm lên cao, họ thực chất đang mở rộng biên độ cho phép để tỷ giá có thể dao động mà không vượt quá giới hạn. Điều này giống như việc xây dựng một bức tường thành vững chắc trước khi mùa bão đến.

Lý do đằng sau 'vùng đệm' này:

• Dự phòng nhu cầu cuối năm: Đơn hàng nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất dịp Tết Nguyên đán sẽ khiến nhu cầu USD tăng mạnh trong Q4/2024
• Chống đầu cơ tích trữ: Khi tỷ giá trung tâm đã ở mức cao, lực cầu USD từ giới đầu cơ sẽ giảm bớt vì lợi nhuận kỳ vọng bị thu hẹp
• Bảo vệ dự trữ ngoại hối: Tỷ giá trung tâm cao đồng nghĩa NHNN ít phải can thiệp thị trường bằng USD dự trữ

---

## USD ngân hàng 'bình chân như vại': Tại sao vẫn yên ắng?

Trái ngược với sự 'nóng lên' của tỷ giá trung tâm, giá USD tại các ngân hàng thương mại lại duy trì sự ổn định đáng kinh ngạc. Hiện tượng này không ngẫu nhiên.

Thứ nhất, lực cung ngoại tệ từ hệ thống ngân hàng vẫn dồi dào. Dòng kiều hối chuyển về nước trong 9 tháng đầu năm 2024 đạt mức ấn tượng, phần lớn chảy vào hệ thống ngân hàng hợp pháp. Khi cung đủ lớn, áp lực tăng giá tự nhiên được triệt tiêu.

Thứ hai, quản lý tỷ giá bán ra có kỷ luật. Các ngân hàng thương mại không được phép 'thả nổi' tỷ giá. Họ phải bán USD theo biên độ hợp lý và tuân thủ chỉ đạo từ NHNN. Cơ chế này giữ cho thị trường chính thức luôn trong vùng kiểm soát.

Thứ ba, tâm lý thị trường đã trưởng thành hơn. Sau nhiều năm chứng kiến NHNN điều hành tỷ giá linh hoạt nhưng hiệu quả, doanh nghiệp và người dân đã bớt hoảng loạn trước mỗi đợt tăng tỷ giá trung tâm.

---

## 'Chợ đen' lao dốc: Khi đầu cơ gặp 'biệt đội cơ khí'

Đây mới là phần thú vị nhất của bức tranh tỷ giá. Trong khi tỷ giá trung tâm leo thang và USD ngân hàng đi ngang, giá USD trên 'chợ đen' bất ngờ giảm sâu. Điều gì đã xảy ra?

Câu trả lời nằm ở hai chữ: Kỳ vọng.

Giới đầu cơ USD thường mua vào ngoại tệ khi dự báo tỷ giá sẽ tăng mạnh để bán lại hưởng chênh lệch. Tuy nhiên, khi NHNN chủ động đẩy tỷ giá trung tâm lên cao ngay từ đầu, kịch bản 'tỷ giá tăng sốc' đã bị triệt tiêu ngay trong trứng nước.

Yếu tố	Tác động đến 'chợ đen'
Tỷ giá trung tâm neo cao	Giảm lợi nhuận kỳ vọng từ đầu cơ
USD ngân hàng ổn định	Người mua có lựa chọn thay thế hợp pháp
Quản lý chặt thị trường vàng kiều tệ	Rủi ro giao dịch 'chợ đen' tăng
Tâm lý đám đông đảo chiều	Áp lực bán ra mạnh hơn

Khi lợi nhuận không còn hấp dẫn nhưng rủi ro pháp lý vẫn nguyên vẹn, dòng tiền đầu cơ tự nhiên 'rút lui'. Kết quả: giá USD chợ đen sụt giảm mạnh, tạo ra nghịch lý thú vị mà nhiều người khó hiểu.

---

## 'Cuộc chiến' chưa kết thúc: Dự báo những tháng cuối năm

Dù thị trường đang ở trạng thái tương đối ổn định, nhưng các chuyên gia cảnh báo thách thức thực sự vẫn còn phía trước.

Áp lực từ bên ngoài:

• Fed có thể tiếp tục duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn dự kiến
• Biến động tỷ giá các đồng tiền lớn (EUR, JPY, CNY) có thể tạo hiệu ứng lan truyền
• Thương mại toàn cầu phục hồi có thể gia tăng nhu cầu ngoại tệ

Áp lực từ bên trong:

• Nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất cuối năm tăng mạnh
• Các hợp đồng trả nợ nước ngoài đến hạn vào Q4/2024
• Lực lượng lao động xuất khẩu gửi kiều hối về nước có thể giảm nhẹ dịp Tết

Tuy nhiên, với dự trữ ngoại hối dồi dào (ước tính hơn 100 tỷ USD) và kinh nghiệm điều hành linh hoạt đã được kiểm chứng, giới phân tích tin tưởng NHNN sẽ tiếp tục giữ vững ổn định thị trường.

---

## Kết luận: 'Biến' không loạn, 'Đồng' mà khác

Sự kiện tỷ giá trung tâm, USD ngân hàng và USD 'chợ đen' diễn biến ngược chiều không phải là dấu hiệu bất thường. Đây là minh chứng cho thấy nghệ thuật điều hành tỷ giá của NHNN đã đạt đến tầm cao mới.

Bằng cách chủ động nâng tỷ giá trung tâm, NHNN vừa tạo 'vùng đệm' phòng ngừa rủi ro, vừa triệt tiêu động cơ đầu cơ, đồng thời giữ cho thị trường chính thức ổn định. Trong khi đó, 'chợ đen' – nơi thường tiềm ẩn rủi ro cho người mua bán – đang tự điều chỉnh về mức hợp lý hơn.

Đối với doanh nghiệp và người dân, thông điệp rõ ràng: Hãy giao dịch ngoại tệ qua kênh chính thức. An toàn, minh bạch và lợi ích được pháp luật bảo vệ. Đừng để những lợi nhuận nhỏ từ 'chợ đen' trở thành rủi ro lớn không đáng có.

---

Nguồn tham khảo: VnExpress